Beelden van de Ziel, die blijven hangen
Wist u dat er zulke sterke banden bestaan tussen Baarn en Soest en omgeving en de Nederlands-Indische gemeenschap in Nederland? Dat bleek uit het indrukwekkende weekend vol culturele activiteiten in Artishock. Veel rijken in de geschiedenis lieten hun met winsten uit “de Oost” grote villa’s hier bouwen. Zoals we nu erkennen, vaak over de ruggen van arme landarbeiders in de kolonies. Na WOII kwamen meer dan 300000 mensen uit Nederlands-Indië/Indonesië naar streken waar al mensen met dezelfde achtergrond woonden, zoals in Baarn en omgeving.
Zeven generaties vrouwen
Marie-José Tiemstra (Artishock werkgroep Jazz), later ondersteund door Connie van Gelder (werkgroep Galerij), kreeg het idee om de banden tussen Nederlands-Indië en Nederland als thema te kiezen voor een serie culturele activiteiten in mei. Via het koor Lagu Jima (Lied van de Ziel) vond ze de medekoorlid en kunstenares Vera de Vries bereid om een expositie van haar schilderwerk te houden: Citra Jiwa Saya (Beelden van de Ziel). Zeven werken geïnspireerd op zeven generaties vrouwen in haar familie vormen de kern van de expositie. Bij ieder werk koos Vera een muziekstuk, door bezoekers te beluisteren via een QR-code.
Kunst kan geweld tegen vrouwen zichtbaar maken
Zaterdag 3 mei om 20.00 uur vond de opening plaats. Rob Swart heette de bezoekers namens Artishock welkom. Wethouder van Cultuur van Soest Annemarieke Weith-Plomp was door Vera’s werk geïmponeerd en opende in rake bewoordingen de tentoonstelling. Vervolgens gaf Vera uitleg over haar ook geëxposeerde nieuwe werk, over een aantal sterke vrouwen in Indonesië. Zij vestigde gepassioneerd de aandacht op het adresseren van geweld tegen vrouwen, toen, in Nederlands-Indië, maar helaas ook nu, in Nederland. De krachtige, kleurige schilderijen maken dan ook direct indruk. Duiding van de schilderijen (beschikbaar in de zaal) vereenvoudigt verder het begrijpen van de zeggingskracht. Haar zoon Xavier Boot speelde daarna twee stukken, één door hemzelf gecomponeerd, één stuk van Chopin.
Meezingen met jazz, kan dat?
Daarna volgde in de bar een verrassend optreden van de Indo-band BASH, die diverse Indonesische liedjes op een “verjazzde” manier speelde: Jazz op de Golven van Smaragd. Verhalenvertelster Cindy Smits vertelde tussen de sets een aantal verhalen over haar Indische roots. Bij enkele bekende liedjes werd enthousiast meegezongen door sommige Indisch-Nederlandse bezoekers, hetgeen de sfeer verder verhoogde. Een topavond!
Indisch zwijgen – Sudah
Op zondagmiddag 3 mei was er ook een vol en boeiend programma. De actieve en humoristische rol van Rima Kawuwung (een van de hoofdrolspeelsters) vóór en na de korte film Sudah gaf extra glans aan de vertoning van deze film. Deze gaat over het “Indisch Zwijgen” van de moeder van de Manadonese Senna, een meisje dat op zoek gaat naar haar Indonesische roots. De geschiedenis, de gedeelde koloniale erfenis, is voor veel Indonesische en Indische families in Nederland nog altijd moeilijk bespreekbaar. Rima’s reactie op vragen van “directe” Nederlanders was soms hilarisch (zelf met een rap).
Indonesische liedjes van weemoed en verlangen
Hierna werden de bezoekers verrast met een workshop zingen door de Indonesische dirigente van het koor Lagu Jiwa, hetgeen ertoe leidde dat ze niet alleen de basistechnieken van zingen uitgelegd kregen, maar ook het slotnummer van het koor enigszins konden meezingen. Het koor vertolkte vervolgens een aantal vrolijke en melancholieke Indonesische (Molukse) liedjes. Ze werden begeleid door een zevenkoppig keroncong orkest met als gast de violist Marcel Sutedja, die het weemoedige karakter van de liedjes prachtig wist te vertolken (en die ook nog Nederlands kampioen schoonspringen bleek!). De middag werd afgesloten met Indonesische hapjes, die snel soldaat waren gemaakt.
Oorlog en koloniaal verleden werken door op de naoorlogse generaties
’s Avonds werd het weekend afgesloten met de documentaire “Stemmen van naoorlogse generaties”, waarbij de bezoekers in gesprek konden met de makers van de film, die aanwezig waren. In de film wordt ingegaan op de oorlogstrauma’s die door eerste tot derde-generatie mensen met een Indonesische of Molukse achtergrond, zoals Marion Bloem en Adriaan van Dis.
Al met al was het een fantastisch en gedenkwaardig weekend. Thematische projecten met meerdere activiteiten vergen veel voorbereiding, maar dit weekend laat zien dat dat wordt beloond!
